In onze familie wordt met kerst een quiz georganiseerd. Een vast onderdeel is muziek. De keuze van het muziekstuk moet aan twee voorwaarden voldoen:

  • het moet fraai en indrukwekkend zijn
  • het moet geschikt zijn om na afloop vragen over te stellen.

Zo zijn in de loop der jaren een groot aantal opnames in mijn media bibliotheek terecht gekomen, samen met gegevens die voor de quiz gebruikt zijn. Misschien ook interessant voor u?

Uit de opera Porgy and Bess. Serena’s man, Robbins, is doodgestoken bij een dobbelwedstrijd. Serena zingt het afscheidslied bij het dode lichaam van haar man. De dramatische kracht van opera, de magische symfonische muziek van Gershwin en de goedgekozen tekst komen hier samen: “ain’t no use listening for his tired footsteps climbing up the stairs”

 

Ook uit Porgy and Bess: oorspronkelijk een wiegenlied uit de ouverture. Veel “gecovered” maar niemand benadert de stem en het ritmegevoel van Ella Fitzgerald.

 

Hoewel George Gershwin niet ouder dan 38 jaar is geworden heeft hij een behoorlijk repertoir opgebouwd. Als pianist in Tin Pan Ally (New York) werd hij bekend van vele liedjes die hij voor musicals schreef. Daarna ging hij zich toeleggen op “serieuze” muziek voor concertgebouwen. Bekend zijn Rapsody in blue en an American in Paris. Minder bekend zijn Cuban rapsody en Concerto in F. Dit laatste is mijn favoriet. Luister naar het middenstuk, Adagio, door het radio filharmonisch orkest in het concertgebouw in Amsterdam. Gedragen melodieus maar soms trippelt er een vlotte tweede melodie doorheen van beurtelings de piano, de violen en opnieuw de piano. Een fel laatste deel met een gevoelig einde. Prachtige uitvoering.

 

 

Mijn favoriete band heet “the Band”. Van deze formatie van vijf man (vier uit Canada en een uit de VS) zijn er nog twee in leven. Twee songs van hun afscheidsalbum “the last Waltz” uit 1978. Het eerste is “the shape I’m in”, met de prachtige hoge en rauwe stem van Richard Manual. Strakke, vitale rock en roll. Moet hard gespeeld worden.

 

Van hetzelfde album “the night they drove old dixie down” over de finale nederlaag van de zuidelijke staten in de Amerikaanse burgeroorlog. Hierbij is de Danville train de spoorverbinding van de hoofdstad Richmond met het achterland. “In the winter of ’65” werd het spoor veroverd en vernield door Stoneman”s cavalry, een fatale slag. Niet veel later op 10 mei viel Richmond. Dixie slaat op de zuidelijke staten, genoemd naar een bankbiljet van de zuidelijken dat overeenkomt met tien dollar, met Franse tekst “dix dollar”. 
De titel betekent dan zoiets als “de nacht waarin ze het zuiden het ravijn induwden”

Een citaat van Elton John: “a drummer should never sing unless his name is Levon Helm”

 

John Prine is niet de meest bekende singer-songwriter. Zijn concert in Paradiso (2019) was indrukwekkend. Sam Stone is zijn bekendste lied. Over de getraumatiseerde oorlogsveteraan, die aan drugs verslaafd raakt: “there’s a hole in daddy’s arm where all the money goes”

 

 

Een bijzondere tekst is “fish and whisle” . De vrijbuiter die de “Father” zijn wandaden wil vergeven mits Hij hetzelfde doet. “Father forgive us for what we must do. W’ll forgive each other till we both turn blue and then we’ll go fishing in the heaven. Toch wordt je er vrolijk van.



Op 7 april 2020 is John Prine overleden aan het corona virus. Helaas geen live concert meer van de mooie eenvoudige folk country songs, met ontroerend directe teksten. Nog een lied, samen met Iris deMent: In spite of ourselves. Een commentaar op het overlijden van John, waarmee ik van harte instem: “This one hurts. The world is a lesser place today, RIP John”

 

Jacques Brel overleedt 42 jaar geleden, maar zijn muziek en bijzondere teksten worden niet door de tijd aangetast. Een voorbeeld is “mijn vlakke land”. Het door Jacques verachte en geliefde Vlaanderen wordt bedoeld. In de fraaie tekst komt eigenlijk liefde en waardering naar voren.



Een bekend lied van Jacques Brel is: “ne me quite pas”. Hierin smeekt hij zijn geliefde hem niet te verlaten, hij biedt geschenken aan: Ik bied je parels van regendruppels die uit landen komen waar het niet regent. Hij lijkt een vurige ruzie met zijn geliefde gehad te hebben, maar het kan goed komen: “het schijnt dat verschroeide aarde meer tarwe opbrengt dan in een beter aprilmaand”. In het Frans:  Il est, parait-il, des terres brûlées donnant plus de blé qu’un meilleur avril. Kijk, dat is pas een metafoor. De youtube video is in zwart wit en voorzien van een voortreffelijke Engelse vertaling. De dramatische tekst is gewaagd. Het ravijn van de overdreven romantische pathos dreigt. Jacques loopt op het randje – je houdt je adem in – maar angstig zwetend valt hij er net niet in. Ondanks het wat zwakkere einde, hij bezwijkt voor het sinterklaasrijm van main-chien, blijft het meesterlijk.


Een Nederlandse klassieker van Dirk Witte, 1885-1932. Hij werkte samen met Jean Louis Pisuisse, die het lied “mens durf te leven” als eerste vertolkte. Dirk Witte overleedt in 1932 toen hij met zijn auto bij Diemen de Weespertrekvaart inreed. Het lied is door velen vertolkt, hier de uitvoering van Wende Snijders


Reinhard Mey is in Nederland bekend door het lied “gute Nach, Freunde”. Bijzonder is het lied “Mein Land”, waarin hij zijn moeilijke verhouding met Duitsland pijnlijk zuiver formuleert. Mein dunkles Land der Opfer und der Täter, Ich trage einen Teil von deiner Schuld.
Land der Verratenen und der Verräter, Ich übe mit dir Demut und Geduld.
Mein graues Land, das bitter und geschunden Sich selbst verneint bis zur Erbärmlichkeit.



Reinhard Mey (zelf vlieger) mijmert over zorgen- en grenzenloze vrijheid, los van de aardse problemen, in een vliegtuig boven de wolken, maar:
“In den Pfützen schwimmt Benzin
Schillernd wie ein Regenbogen
Wolken spiegeln sich darin
Ich wär gerne mitgeflogen”
Mooi lied




Man müsste Klavier spielen können, denn wer Klavier spielt hat Glück bei den Frauen. Klavier zal nu wel Gitarre zijn. Mark Knopfler kan het. Een populair nummer, Dire Straits in hun jeugdjaren

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.




Dylan is legendarisch. Voor elke levensfase (maatschappijkritiek, jeugdige overmoed, ouderdom…..) en elke emotie (liefde, weemoed…)heeft Dylan songs geschreven. De teksten zijn origineel en vaak prachtig poëtisch. Op Dylan staat geen maat.
Uit 1989 “Series of dreams”

Je kunt nooit ergens bij komen, niet bij mensen, niet bij jezelf. Er zijn vage aanwijzingen maar die ervaar je meer dan dat je ze precies kunt duiden.Niet echt chaos, maar wel grote onzekerheid en alleen maar een vage richtinggeving. Zowel de tekst als de muziek ademt berusting en heimwee uit.




De jeugdige Dylan zingt “Girl from the north country”.
If you’re travelin’ in the north country fair, remember me to one who lives there……..where the rivers freeze and summer ends……..please see if she’s wearing a coat so warm, to keep her from the howlin’ wind….
Hij betwijfelt of ze herinneringen aan hem heeft. Maar hij denkt nog vaak aan haar: ….in the darkness of my nights, in the brightness of my days ….



The opening lines of this song (“They’re selling postcards of the hanging, they’re painting the passports brown…”) refer to three men who were in town with the circus and were accused of raping a girl in Duluth, Minnesota. On June 15, 1920, a mob broke them out of jail and lynched them. Postcards with pictures of the hanging were sold as souvenirs. Dylan’s father, Abraham Zimmerman, was 8 years old and living in Duluth at the time of the hangings.
Voor een uitgebreide toelichting op het lied zie:
https://www.lyricinterpretations.com/bob-dylan/desolation-row




Een van de  teksten die intrigeren, maar niet eenvoudig te verklaren. Is de zanger te lang samen geweest met zijn geliefde? (“one too many mornings”) en is er geen weg terug? (“and a thousand miles behind”), wordt hij gedreven door een rusteloos gevoel? (“It’s a restless hungry feeling that don’t mean no one no good”)
De vrolijkheid van het duet met Johnny Cash past niet helemaal maar is leuk om te zien.

Tijdens een tournee denkend aan zijn zonen…
May you grow up to be righteous
May you grow up to be true
May you always know the truth
And see the lights surrounding you
May you always be courageous
Stand upright and be strong
May you stay forever young
Dylan maakt ook eenvoudige rechttoe rechtaan teksten. Een fraaie vertolking samen met “the Band”



Joseph Allen McDonald, geboren in Zuid Californië, was een red diaper baby. Zijn ouders waren fanatieke communisten en gaven hun zoon de voornaam Joseph, naar Joseph Stalin. Zijn vader moest verschijnen voor het ” un-american activities committee”. Vader McDonald verloor zo zijn baan bij Pacific Bell. Het lied “I-Feel-Like-I’m-Fixin’-to-Die” is het bekendste anti-Vietnam lied geworden. Populair zowel bij anti-Vietnam activisten als Vietnam veteranen. Van het legendarische Woodstock festival. Het thema is vooral de absurde zinloosheid van de oorlog. Give me an F…….



Bitter serieus anti Vietnam oorlog is “Who am I”. Aangrijpend en confronterend. Joe schreef het lied bij een toneelstuk. Er zijn drie coupletten: in het eerste is een (vrouwelijke) officier aan het woord, die alle illusies en idealen heeft verloren. “There were some things that I loved one time, but the dreams are gone I thought were mine..” In het tweede couplet spreekt een dienstplichtige, die zichzelf lafheid verwijt.”And the emptiness of my family’s eyes reminds me over and over of lies and promises and deeds undone. And now again I want to run but now there is nowhere to run to” Tenslotte spreekt een vechtersbaas, zonder mededogen of scrupules. Hij houdt van de adrenaline van de dodelijke strijd. “Under the strain of death’s golden eyes which one of us will win the prize to live and which one will die” De coupletten worden van elkaar gescheiden door het sombere refrein Who am I. To stand and wonder, to wait while the wheels of fate slowly grind my life away. Who am I?




Van het album “the past didn’t go anywhere” dat hij, Utah Philips, samen met Ani diFranco maakte. In de biografie van Phillips (in 2008 overleden, 73 jaar oud) wordt hij omschreven als labororganiser, folksinger, storyteller). Als je je al altijd afgevraagd hebt “how to tell a story” dan vind je hier het antwoord.
In het begin hoor je vice president Nixon over zijn bezoek aan de Amerikaanse militairen in Korea.
Phillips vertelt dat hij vaak tijdelijk uit het leven van zijn kinderen verdween. Toen zoon Brendan 14 was maakten ze een trip door de VS.  Brendan vraagt dan:”How do you get to be like that?” Utah vertaalt dit in de vraag die zijn zoon eigenlijk had willen stellen: “Why is it that you are fundamentally aleniated from the entire institutional structure of society”. Hij vraagt een half uur bedenktijd en vertelt dan zijn ervaringen in Korea bij de Imjin river in 1951. Dan verandert het verhaal met humor en zelfspot naar een met grimmige maatschappij- en zelfkritiek.
Met een slotboodschap: “It all had to change and the change has to start with me”
(sorry voor de lange inleiding)